Dag Sinterklaasje, dag!

n de ogen van mijn omgeving was ik tot aan mijn burn-out zogenaamd een alleskunner. Nu is zo’n typering per definitie onzin, maar dat mijn hoeveelheid energie boven het gemiddelde lag, is me sindsdien wel duidelijk geworden.
Daar zit je dan: veertig jaar jong, amper in staat per dag drie bladzijden uit een detective te lezen, een vrouw die je niet veel meer hebt te bieden en vijf jongens van vijftien tot kleuterleeftijd.
Maar goed, dit artikel gaat niet over hoe het leven eruit kan zien als je midden in een ernstige burn-out zit. Wie daarin is geïnteresseerd kan terecht in het boek Eclips, verslag van een burn-out, dat ik over dat onderwerp heb geschreven. Laat mij er hier mee mogen volstaan u te vertellen dat het goed met mij gaat. Ik werk weer voor zestig procent als predikant en vul de rest van mijn tijd met schrijven. Ik beschouw mezelf als een gelukkig en tevreden mens.

In dit artikel wil ik een paar zaken aanstippen die raken aan wat een burn-out wel en niet met je geloof kan doen.
Ik las ooit dat het zelfdodingcijfer onder psychiaters en psychologen hoger ligt dan het gemiddelde voor andere beroepsgroepen. Blijkbaar is het ‘heelmeester genees uzelf’ een lastig adagium. Gelukkig zijn predikanten geen psychologen, dus het zal onder hen wel loslopen. Bovendien, zij hebben ook nog eens het zesde gebod dat het jezelf van het leven beroven niet aanmoedigt.
Ja? Ik ken geen cijfers op dit gebied, en het respecteren van het zesde gebod in zijn breedste zin kan een behoorlijke psychologische barrière vormen, maar dat wil niet zeggen dat de gedachte aan het er een eind aan maken een predikant vreemd is.
Toen ik, na vier jaar, aan het eind van mijn incasseringsvermogen was en nog steeds alleen maar zieker werd, kreeg ik last van pre-suidicale gedachten. Om de tijd te doden, fietste ik tot drie keer daags een rondje van acht kilometer rond Gramsbergen. Ik passeerde daarbij tweemaal, dus zes keer op een dag, een onbewaakte spoorwegovergang. Op mistige dagen betrapte ik me erop op dat ik hoopte dat de bellen defect zouden zijn en dat er uit de witte deken een blauwgele slang te voorschijn zou schieten en mij zou doden. Ik maakte geen plannen om een eind aan mijn leven te maken, maar dat is op deze route slechts een kwestie

Wie ernstig ziek is, verlangt naar genezing, vraagt, bidt om genezing. Maar als je niet geneest?

van tijd.
Wat vreselijk zondig! En dat van een dominee... Och, dat valt, denk ik, reuze mee. Ik zie wat mij overkwam - het scheelde dat ik er met mijn vrouw over sprak en voldoende had gelezen om te onderkennen wat er procesmatig gezien met me aan de hand was - als tamelijk voorspelbaar en wat belangrijker is: autonoom. Stel je je iemand die ziek is voor als iemand die door een gang loopt. De vloer van de gang is gloeiend heet. Het slachtoffer probeert elke zijdeur die zich aandient: therapie, medicijnen, rust, ander werk, bedenk het maar. Als geen enkele deur opengaat en het ziek-zijn duurt en verergert, dan blijft er voor je gevoel ten slotte nog slechts één deur over: en dat is de deur rechtdoor, die ‘naar Buiten’ leidt. Ben je een grove zondaar die het zesde gebod wil negeren en zijn familie onnoemlijk leed wil aan doen? Welnee, je bent gewoon een mens aan het eind van zijn Latijn. Mijn geloof zei me wel: dit is niet de juiste weg, maar het geloof hield dit soort gedachten niet bij mij vandaan. Het is nuttig te beseffen dat zoiets niets over de ‘kwaliteit’ van iemands geloof zegt.

De periode waarin ik zwaar ziek was, was ook voor mijn vrouw niet gemakkelijk. Wat betekende het voor haar geloof, hoe sloeg zij zich erdoorheen? Stel haar deze vraag en zij zal niet antwoorden: dat deed ik zus en zo. Zeker zij had haar strategie en dat was er een van bij de dag leven. Vooral niet vooruitkijken en denken: wanneer is deze nachtmerrie voorbij? Maar jezelf de vraag stellen: hoe komen we deze dag zo positief mogelijk door en hoe bescherm ik de kinderen tegen de neveneffecten van wat er met hun vader aan de hand is? Maar na vier jaar bergafwaarts gaat de rek er wel uit. Ook zij bereikte het punt waarop je gaat denken: dit is het dan.
En dan, hoe ‘handle’ je zo’n situatie in het geloof? In één woord? Door overgave. Dat ging niet vanzelf, maar van lieverlee werd dat wel haar houding en ik denk ook haar behoud. Af en toe ging ze een eindje wandelen, liefst in haar eentje, en dan zei ze zo langs het kanaal, of in het bos: God wilt U me helpen dit te dragen en te accepteren.

Misschien denkt iemand: ho even, je kunt toch ook bidden om genezing? Natuurlijk, en dat hebben we ook gedaan. Wat dacht

De wonderen zijn inderdaad de wereld niet uit, je moet ze wel willen zien waar ze zich voordoen.

je... En niet één keer hoor.
Wie ernstig ziek is, verlangt naar genezing, vraagt, bidt om genezing. Maar als je niet geneest? Belooft God genezing aan wie daarom vraagt? Ook bij mij zijn oudsten van de gemeente geweest en zij hebben gebeden voor genezing. Die kwam niet, het werd alleen maar erger. Uiteindelijk zou ik me zelfs vrijwillig laten opnemen in een psychiatrisch ziekenhuis (wat geen succes was).
Wat als er geen genezing volgt? Ik was blij dat ik door mijn studie allang wist dat God niemand belooft dat Hij hem zal genezen. Als God het nodig vindt om iemand – wie dan ook – te laten genezen, dan kan Hij dat en als het moet à la minute. Maar gelukkig wist ik dat zelfs een tekst als Jakobus 5:14 niet simpelweg leert: laat voor je bidden en je zult genezen. Daar lijkt het in bijvoorbeeld vertaling van het NBG 1951 wel op, maar het Grieks is nuchterder en laat doorklinken dat het met de daar beloofde ‘redding’ nog meer kanten op kan. Het komt goed met de ernstig zieke die zijn lot in Gods handen legt, maar dat goede kan ook net zo goed pas na dit leven geproefd worden. Ik beklaag hen die zich door goedbedoelende bijbeluitleggers laten wijsmaken dat God per se genezing belooft. Wat vallen die uitleggers, of erger: het geloof, of nog erger, wat valt God dan tegen. En wat moeten die uitleggers zich in vreemde bochten wringen om nog enige geloofwaardigheid over te houden.

In de loop van 2000, zette een psychiater mij aan medicijnen die inwerken op het serotoninegehalte in de hersenen. Het bleek een gouden greep, want het markeerde het begin van een langzaam genezingsproces. Er zouden nog een paar pittige jaren volgen, maar ze werden vanaf 2000 gekenmerkt door een opgaande lijn en waren voor mij alleen daarom al een verademing.
Ik ben de betreffende psychiater nog steeds diep dankbaar, maar dank ook God die geneesmiddelen heeft laten ontdekken. Artsen en geneesmiddelen hebben inmiddels oneindig veel meer mensen mogen genezen dan welke gebedsgenezer ook. De wonderen zijn inderdaad de wereld niet uit, je moet ze wel willen zien waar ze zich voordoen.

Ik weet niet hoe vaak het me is gevraagd, maar neem van mij aan dat het regelmatig gebeurde en nog steeds: ‘Je ziekte heeft je geloof zeker wel veranderd?’

Het pak van Sinterklaas is voor God veel te klein en wie nog in dit fantoom gelooft, doet er beter aan wakker te worden.

De bedoeling van zo’n vraag is dat je met een ernstig gezicht ‘ja’ antwoordt en dan getuigenis aflegt van de geweldige verdieping die een en ander in je leven heeft aangebracht.
Helaas, ik moet je teleurstellen. Ik zal wel een predikant van niks zijn, maar met mijn geloof hebben de jaren van ziekte eigenlijk niet zoveel gedaan.
Wat er met mij aan de hand was, kan ik kort zo typeren: ik was wel ziek, maar mijn godsbeeld niet.
Doordat er in de media (radio en tv) en het boek Eclips nogal wat aandacht voor mijn situatie is geweest, ben ik een beetje een officieuze vraagbaak geworden voor mensen die zich in een al dan niet vergelijkbare situatie bevinden. De christenen onder hen willen mij nog weleens toevertrouwen dat God hun tegenvalt. In een lange rij gesprekken heb ik geconstateerd dat deze mensen meer lijden dan nodig is doordat hun Godsbeeld niet klopt.
Zij blijken God als een soort Sinterklaas te zien. Iemand die in de hemel op zijn troon zit en daar druk is met het verwerken van onze verlanglijstjes. Goede christenen als wij zijn, bidden we natuurlijk niet om een Iphone of een hardtop cabriolet, maar toch wel om zoiets basaals als genezing, een baan, een partner of kinderen die een beetje in het gareel willen blijven. Zolang er wind mee is, is God dan betrouwbaar en hooggeprezen, maar als Hij het laat afweten, spelen we Hem de zwartepiet toe. God luistert niet, het geloof is ook nergens goed voor, wat heb ik eraan...
In elk geval dit: dat het hoog tijd is om van dit kinderlijke godsbeeld afscheid te nemen. Van Jezus’ dertien discipelen, zo wil het de geschiedenis, is er slechts één in bed gestorven. De rest is doodgemarteld. Op de dag dat je dit artikel leest, worden er christenen in Noord Korea gemarteld. En dan zou ik me over God beklagen, als ik na vijfendertig jaar in Gods bungalowpark te hebben geleefd, genietend van een uitstekende gezondheid, een lieve vrouw en fijne kinderen, opeens ernstig ziek word?
Kom nou! Het pak van Sinterklaas is voor God veel te klein en wie nog in dit fantoom gelooft, doet er beter aan wakker te worden. Dat komt een eventuele genezing én een eventueel zich nog voortslepend ziekbed zeker ten goede.
Weet je déze God bevolen.

Naam

Email

Voer je reactie hier in

Voeg reactie toe