Sterven voor de vrede

en van de meest indrukwekkende verhalen uit de Tweede Wereldoorlog is dat van de Bielski-familie. Onder leiding van de broers Tuvia, Zus en Asael hielden meer dan 1200 Joden zich jarenlang verborgen voor de Duitsers in Wit-Rusland. In de videotheken staat nu de film Defiance, gebaseerd op deze geschiedenis. Het is een aangrijpend verhaal, prachtig in beeld gebracht door regisseur Edward Zwick. Volgens enkele recensenten krijgt de dreiging van de Duitsers in de film te weinig aandacht. Dat is volgens mij geen minpunt, want het thema van dit verhaal is nu juist de waarde van gemeenschap.
In het begin zijn de voortvluchtige Joden in dit verhaal alleen bezig met overleven. Maar daardoor dreigen ze hun menselijkheid te verliezen. Mensen zijn namelijk gemaakt om samen te werken en samen te vieren, om samen te leven. Mensen zijn alleen zichzelf in relaties. Dus zet de oudste Bielski-broer Tuvia zich daarvoor in. Er vinden huwelijken plaats. Het schaarse voedsel en water wordt gedeeld. Een vrijzinnige filosoof en een orthodoxe rabbi leren elkaar respecteren. In het midden van een vijandige wereld verschijnen glimpjes van vreugde, van liefde, van nieuw leven. Maar deze tekenen van vrede zijn voortdurend in gevaar. De Duitsers blijven naar hen zoeken en komen soms gevaarlijk dichtbij. En ook van binnenuit is er dreiging. Zo komt Zus in opstand tegen zijn broer, omdat hij niet alleen wil schuilen, maar actief tegen de vijand wil vechten. En anderen misbruiken hun macht om over de zwakkeren in de groep te heersen.